Thứ 2, Ngày 10/7/2016

Lịch sử Đồng Nai

Cập nhật 04/12/2012 11:11
Xem với cỡ chữ

Những dấu tích văn hóa các quốc gia cổ trên đất Đồng Nai – Phần III

Vương quốc Chăm-pa và các vết tích văn hóa​

    Cuối thế kỷ II sau Công nguyên từ Khánh Hòa đến núi Hải Vân ngày nay có những giống người Malayo - Polinesien gốc ngoài hải đảo tiến vào thành lập nước Lâm Ấp (Champa), lấy đất Quảng Nam làm trung tâm xây dựng kinh đô Trà Kiệu, mở cảng thị Hội An, ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ, dùng Phạn ngữ.
 
    Từ khi lập quốc Champa luôn hướng về phía Bắc nên thường xuyên đem quân đánh phá các tỉnh phía nam Đại Việt nên vết tích văn hóa Champa ở Đồng Nai hơn 10 thế kỷ sau Công nguyên hầu như vắng bóng. Khoảng giữa thế kỷ XII cuộc chiến tranh giữa Champa - Chân Lạp kéo dài gần thế kỷ xâm chiếm lẫn nhau, Đồng Nai là vùng đệm giữa hai vương quốc chắc chắn bị ảnh hưởng nhiều.
 
    Trong vùng Đồng Nai không tìm thấy di tích văn hóa Champa mà chỉ tìm thấy một vài tượng thần của đạo Hindu - Ấn Độ giáo mang phong cách Champa ở quanh vùng Biên Hòa.
 
    Tại chùa Bửu Sơn đang thờ một phù điêu tượng thần Vishnu bằng sa thạch, phù điêu được tạc trong tư thế ngồi, hai chân xếp bằng kiểu Ấn Độ trên một bệ thấp liền nhau, có 4 tay, hai tay trước cầm hai cây chùy, hai tay sau cầm con ốc và cái đĩa là vật tùy thân của thần, lưng dựa vào tấm lá nhĩ, phía sau khắc bản minh văn. Đầu đội mũ kiểu Mukuta hình chóp nhọn.
 
    Dạng tự khắc phía sau phù điêu tượng thần là chữ Champa cổ xen những từ ngữ Sanskrít và khá nhiều tự dạng còn tồn tại trong chữ viết Champa ngày nay. Nội dung văn bia nói đến một sự kiện lịch sử chiến tranh của một hoàng tử có tên Nauk Glaun Vijaya sau khi giành được nhiều chiến thắng đã cho dựng tượng thần Tribhu Vanakranta (phù điêu thần Vishnu) bằng chiến lợi phẩm lấy được từ người Khmer. Niên đại ghi trên bia cho biết được khắc vào năm 1421, phù điêu được tạc mang hai phong cách nghệ thuật Tháp Mẫn - Yang Mun. Có lẽ phù điêu được tạc tại chỗ không theo một mẫu thức nghệ thuật nào mà kết hợp hài hòa hai phong cách điêu khắc Tháp Mẫn - Yang Mun (Champa). Nội dung văn bia cho thấy đạo Hindu bấy giờ gắn bó mật thiết với vương quyền Champa, là chỗ dựa tinh thần của hoàng tộc Champa. Sự kết hợp giữa vương quyền và thần quyền được thể hiện khá rõ nét mà biểu hiện ở vị thần Vishnu được tôn lên vị trí hàng đầu giữ vai trò bảo hộ, được Hoàng tử hiến dâng tất cả chiến lợi phẩm có được từ các cuộc chiến tranh để làm sở hữu vĩnh viễn chứ không giữ lại hưởng thụ.
Gần chùa Bửu Sơn nhân dân còn phát hiện bốn tấm phù điêu hình lá nhỉ được tạc từ đá quánh (đá keo). Hai thể hiện hình người, hai thể hiện hình vật thiêng, tạc khá thô.
 
    Hai tấm phù điêu hình người được tạc dạng bán thân, đầu đội mủ hình chóp, hai tay chắp vào nhau như cầm một vật thể để trước ngực, trong tư thế như đang cầu nguyện.
 
    Hai tấm phù điêu hình vật thiêng trên mặt tạc một trụ cột đứng ở giữa, hai bên chạm hai đường đai khá rộng hợp thành hình giống chữ ô - mê - ga hơi eo ở giữa. Có thể là biểu tượng của vật thiêng hình Linga dựng trên bệ thờ với ngọn lửa thiêng.
 
    Bốn tấm phù điêu là hình tượng trang trí được gắn trên các mái đền của đạo Hindu, phù điêu được thể hiện theo phong cách Tháp Mẩn (Champa) nhưng với chất liệu tại chỗ, đường nét thô có biểu hiện riêng của vùng đất Biên Hòa.
Tại miếu Bà Cố Hỉ (Nhơn Trạch) phát hiện một tượng sa thạch được tạc theo dạng bán thân, mất đầu, hai tay chắp trước ngực cầm vật giống như hoa sen, lưng gắn liền với bệ tượng có lẽ dùng gắn lên kiến trúc đền thờ đạo Hindu. Tượng được thể hiện hình nữ cầu nguyện, mang phong cách Champa.
 
    Vết tích văn hóa Champa được tìm thấy trên đất Đồng Nai có niên đại khá muộn và hiếm. Nó gắn liền với sự kiện lịch sử mà bia ký sau tượng Vishnu ở chùa Bửu Sơn cho biết cuộc chiến tranh khá ác liệt giữa Chân Lạp - Champa trên vùng đất này mà chiến thắng thuộc về hoàng tử Nauk Glaun Vijaya (Champa).
 
Nguồn: Địa chí Đồng Nai, NXB Tổng hợp Đồng Nai, 2001​​

 

Một cửa điện tử

10/07/2016 Tỉnh đã giải quyết
95.6%
Hồ sơ đúng hạn

Tổng đài 1022

Đến ngày
10/07/2016
99,55%
Đã xử lý

atlas tỉnh đồng nai

Thư viện hình ảnh

Văn miếu Trấn Biên về đêm
Đá ba chồng Định Quán
Cầu Ghềnh
Văn miếu Trấn Biên
Khu Du lich Buu Long
UBND tỉnh Đồng Nai

Số lượt truy cập

cổng thông tin điện tử tỉnh đồng nai

Cơ quan chủ quản: Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai
Chịu trách nhiệm chính: Ông Lê Hoàng Ngọc - Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: Khu Chung cư B1, đường Nguyễn Ái Quốc, phường Quang Vinh, Tp.Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
Điện thoại: (0251).3827555; Fax: (0251).3827569; Email: dona-ict@dongnai.gov.vn
Ghi rõ nguồn 'Cổng Thông tin điện tử Tỉnh Đồng Nai' hoặc 'www.dongnai.gov.vn' khi bạn phát hành lại thông tin từ Website này.